Veiligheid elektrisch systeem

De accu’s zijn de centrale stroombron aan boord. Ze slaan de energie op die wordt opgewekt door de dynamo op de motor, de walstroom, de generator, de windgenerator of de zonnepanelen. De accu’s leveren 12 of 24 volt gelijkstroom (DC) aan het boordnet. Om apparaten die 230 volt wisselstroom (AC) nodig hebben te kunnen gebruiken, heb je een omvormer nodig die de spanning omzet.

Onderhoud

De accu’s hebben regelmatig controle en onderhoud nodig om goed te functioneren en veilig te blijven. Een verkeerd gebruik of een verouderde accu kan leiden tot schade, brand of gevaarlijke gassen.

  • Controleer het vloeistofniveau in de accu’s en vul deze bij indien nodig met gedestilleerd water
  • Controleer de ventilatie van de accuruimte; komt er voldoende verse lucht binnen?
  • Controleer of alle aansluitingen goed zijn bevestigd en schoon zijn
  • Controleer de bekabeling op schade, slijtage of corrosie
  • Controleer de werking van de schakelaars, de zekeringen en de aardlekschakelaar
  • Meet regelmatig de spanning en de capaciteit van de accu’s met een voltmeter en een ampèremeter
  • Laad de accu’s regelmatig bij met een geschikte acculader
  • Vervang de accu’s tijdig als ze versleten of defect zijn

De verschillende soorten accu’s en hun voor- en nadelen

Er zijn verschillende soorten accu’s die je aan boord kunt gebruiken. De meest voorkomende zijn de loodzuuraccu’s, de gelaccu’s en de AGM-accu’s. Elke soort heeft zijn eigen kenmerken, voor- en nadelen. Hier is een overzicht van de belangrijkste verschillen

SoortKenmerkenVoordelenNadelen
LoodzuuraccuBevat vloeibaar elektrolyt (zuur)Goedkoop, makkelijk te laden, hoge capaciteitKan lekken, moet rechtop staan, kan gassen afgeven, moet regelmatig bijgevuld worden, gevoelig voor diepontlading en sulfatering
GelaccuBevat vast elektrolyt (gel)Kan niet lekken, kan in elke stand staan, geeft geen gassen af, minder gevoelig voor diepontlading en sulfateringDuurder, moeilijker te laden, lagere capaciteit, gevoelig voor overlading
AGM-accuBevat elektrolyt in glasvezelmattenKan niet lekken, kan in elke stand staan, geeft geen gassen af, hoge capaciteit, snel te laden, minder gevoelig voor diepontlading en sulfateringDuurder, gevoelig voor overlading

Parallelle en seriële schakeling van accu’s

Om de spanning of de capaciteit van het boordnet te verhogen, kun je meerdere accu’s met elkaar verbinden. Er zijn twee manieren om dat te doen: parallel of serieel. Bij een parallelschakeling verbind je de pluspolen van de accu’s met elkaar en de minpolen met elkaar. Bij een seriële schakeling verbind je de pluspool van de ene accu met de minpool van de andere accu. Hier is een voorbeeld van hoe dat eruit ziet:

Het effect van de schakeling hangt af van de spanning en de capaciteit van de accu’s. De spanning wordt uitgedrukt in volt (V) en de capaciteit in ampère-uur (Ah). De formules om de totale spanning en capaciteit te berekenen zijn als volgt:

  • Parallelschakeling: de spanning blijft gelijk, de capaciteit wordt opgeteld
    • Totale spanning = spanning van één accu
    • Totale capaciteit = capaciteit van accu 1 + capaciteit van accu 2 + …
  • Seriële schakeling: de spanning wordt opgeteld, de capaciteit blijft gelijk
    • Totale spanning = spanning van accu 1 + spanning van accu 2 + …
    • Totale capaciteit = capaciteit van één accu

Bijvoorbeeld, als je twee accu’s van 12 V en 100 Ah parallel schakelt, krijg je een totale spanning van 12 V en een totale capaciteit van 200 Ah. Als je dezelfde accu’s serieel schakelt, krijg je een totale spanning van 24 V en een totale capaciteit van 100 Ah.

Het is belangrijk om alleen accu’s van hetzelfde type, dezelfde spanning en dezelfde capaciteit met elkaar te schakelen. Anders kunnen er ongelijke stromen ontstaan die de accu’s kunnen beschadigen of overbelasten.

De functie en het gebruik van de voltmeter en de ampèremeter

Een voltmeter is een instrument dat de spanning (in volt) van een stroombron of een stroomkring meet. Een ampèremeter is een instrument dat de stroomsterkte (in ampère) van een stroombron of een stroomkring meet. Deze meters zijn handig om de toestand en het verbruik van de accu’s te controleren.

Om de spanning van een accu te meten, sluit je de voltmeter parallel aan op de accu. Dat wil zeggen dat je de pluspool van de voltmeter verbindt met de pluspool van de accu en de minpool van de voltmeter met de minpool van de accu. De voltmeter geeft dan de spanning van de accu weer.

Om de stroomsterkte van een accu te meten, sluit je de ampèremeter serieel aan op de accu. Dat wil zeggen dat je de pluspool van de accu verbindt met de pluspool van de ampèremeter en de minpool van de ampèremeter verbindt met de minpool van de accu. De ampèremeter geeft dan de stroomsterkte van de accu weer.

De voltmeter en de ampèremeter kunnen ook gebruikt worden om de spanning en de stroomsterkte van een stroomkring te meten. Een stroomkring is een gesloten pad waarlangs elektrische stroom loopt. Een stroomkring bestaat uit een stroombron (zoals een accu), een verbruiker (zoals een lamp) en geleiders (zoals kabels). Hier is een voorbeeld van hoe je een voltmeter en een ampèremeter kunt aansluiten op een stroomkring: