Brandblusmiddelen

Een brand aan boord van een boot is een ernstig gevaar dat je zo veel mogelijk wilt voorkomen. Maar als het toch gebeurt, moet je snel en effectief kunnen handelen om de brand te blussen en de schade te beperken. Daarom is het belangrijk om te weten welke brandblusmiddelen je aan boord moet hebben, hoe je ze moet gebruiken en waar je ze moet bewaren.

De verschillende brandklassen en waar ze voor gebruikt worden

Branden worden ingedeeld in verschillende klassen, afhankelijk van de aard van de brandstof die in brand staat. Elke brandklasse heeft een eigen symbool en kleur, die je op de brandblusser kunt vinden. De volgende brandklassen zijn relevant voor boten:

  • Klasse A: branden van vaste stoffen, zoals hout, papier, textiel, kunststof, etc. Deze branden kun je blussen met water, schuim of poeder.
  • Klasse B: branden van vloeistoffen of vloeibaar wordende stoffen, zoals benzine, diesel, olie, verf, was, etc. Deze branden kun je blussen met schuim, poeder of CO2.
  • Klasse C: branden van gassen, zoals propaan, butaan, aardgas, etc. Het symbool is een blauwe cirkel met een vuurtje erin. Deze branden kun je blussen met poeder of CO2. Let op: sluit eerst de gastoevoer af voordat je gaat blussen.
  • Klasse F: branden van vetten en oliën, zoals frituurvet, bakolie, etc. Deze branden kun je blussen met een speciaal vetblusser of een blusdeken.

Type branden en bijbehorende brandblussers

Er zijn verschillende soorten brandblussers die geschikt zijn voor boten. De meest voorkomende zijn:

  • Waterblusser: deze blusser bevat water onder druk en is geschikt voor klasse A branden. Het voordeel is dat water een goed koelend effect heeft en geen schade aanricht aan de boot. Het nadeel is dat water niet werkt op klasse B, C en F branden en zelfs gevaarlijk kan zijn als het in contact komt met elektriciteit of hete olie.
  • Schuimblusser: deze blusser bevat een mengsel van water en schuimvormend middel onder druk en is geschikt voor klasse A en B branden. Het voordeel is dat schuim een afdekkend en koelend effect heeft en minder nevenschade veroorzaakt dan poeder. Het nadeel is dat schuim niet werkt op klasse C en F branden en dat het schuimvormend middel corrosief kan zijn voor metalen.
  • Poederblusser: deze blusser bevat een poeder onder druk en is geschikt voor klasse A, B en C branden. Het voordeel is dat poeder een verstikkend effect heeft en op vrijwel alle soorten branden werkt. Het nadeel is dat poeder veel nevenschade veroorzaakt aan de boot en de apparatuur en dat het zicht en de ademhaling kan belemmeren.
  • CO2-blusser: deze blusser bevat koolstofdioxide onder druk en is geschikt voor klasse B en C branden. Het voordeel is dat CO2 een verstikkend effect heeft en geen nevenschade veroorzaakt aan de boot en de apparatuur. Het nadeel is dat CO2 niet werkt op klasse A en F branden en dat het erg koud is en brandwonden kan veroorzaken.
  • Vetblusser: deze blusser bevat een speciaal blusmiddel onder druk en is geschikt voor klasse F branden. Het voordeel is dat het blusmiddel een afdekkend en koelend effect heeft en geen reactie aangaat met hete olie. Het nadeel is dat het blusmiddel niet werkt op andere soorten branden en dat het duurder is dan andere blussers.

Hoeveelheid blusmiddelen aan boord

Het aantal en de plaats van de brandblussers aan boord hangt af van de grootte en het type van de boot, de aanwezigheid van een motor, een gasinstallatie en een kooktoestel, en de vaargebieden waar je vaart. Er zijn geen wettelijke eisen voor brandblussers op boten die niet sneller kunnen varen dan 20 km/u en die alleen op de binnenwateren varen. Maar het is wel verstandig om minimaal één brandblusser aan boord te hebben, bij voorkeur een schuimblusser of een poederblusser van minimaal 2 kg. Voor boten die sneller kunnen varen dan 20 km/u of die ook op zee varen, gelden wel wettelijke eisen voor brandblussers. Deze zijn afhankelijk van de lengte van de boot en de inhoud van de brandstoftank. De volgende tabel geeft een overzicht van de minimale eisen:

Lengte van de bootInhoud van de brandstoftankAantal brandblussersInhoud per brandblusser
Minder dan 7 meterMinder dan 25 liter12 kg
Minder dan 7 meterMeer dan 25 liter22 kg
Tussen 7 en 15 meterMinder dan 70 liter15 kg
Tussen 7 en 15 meterMeer dan 70 liter25 kg
Meer dan 15 meterOngeacht de inhoud35 kg

De brandblussers moeten op een goed bereikbare en zichtbare plaats worden opgehangen, bij voorkeur in de buurt van de mogelijke brandhaarden, zoals de motorruimte, het kombuis, de stuurhut en de slaapvertrekken. De brandblussers moeten ook regelmatig worden gecontroleerd op de houdbaarheidsdatum, de drukmeter, de verzegeling en de beschadigingen. Het is aan te raden om de brandblussers elke twee jaar te laten keuren door een erkend bedrijf.

Blusmiddelen gebruiken

Als er een brand aan boord ontstaat, moet je eerst de veiligheid van jezelf en de andere opvarenden waarborgen. Breng iedereen naar een veilige plaats, trek reddingsvesten aan, roep hulp in via de marifoon of de mobiele telefoon, en probeer de boot naar de kant te brengen. Als de brand nog klein en beheersbaar is, kun je proberen om de brand te blussen met een brandblusser. Het is belangrijk om je bekend te maken met de werking van de brandblusser voordat je hem nodig hebt. Volg daarbij ongeveer de volgende stappen:

  • Kies de juiste brandblusser voor de brandklasse.
  • Haal de brandblusser van de houder en verwijder de borgpen of de verzegeling.
  • Houd de brandblusser rechtop en richt de spuitmond of de slang op de basis van de vlammen.
  • Knijp de hendel in en beweeg de straal heen en weer over de brandhaard.
  • Houd voldoende afstand van de brand en let op de windrichting.
  • Blijf blussen totdat de brand volledig is gedoofd of totdat de brandblusser leeg is.
  • Controleer of de brand niet opnieuw oplaait en gebruik eventueel een tweede brandblusser.
  • Breng de gebruikte brandblusser zo snel mogelijk naar een afvalpunt en vervang hem door een nieuwe.