Meetinstrumenten
Log
De log meet de snelheid waarmee je door het water vaart en geeft aan hoeveel mijl je door het water hebt afgelegd. Dat is niet hetzelfde als de werkelijke snelheid. Als je voor anker ligt en het water stroomt met een snelheid van 2 knopen, dan geeft de log een snelheid van 2 knopen aan. Na 10 uur stil gelegen te hebben, geeft de log aan dat je 20 mijl hebt afgelegd. Of: je vaart, je log geeft een snelheid van 6 knopen aan en je hebt 2 knopen stroom tegen. Je werkelijke snelheid is dan 4 knopen. Volgens de log heb je na 1 uur 6 mijl afgelegd, terwijl het in werkelijkheid maar 4 mijl is.
GPS
De GPS meet ook de snelheid en de afstand. Omdat de GPS volgens een heel ander principe werkt, geeft die wel de werkelijke snelheid aan. In de praktijk werkt de GPS op dezelfde manier als de kilometerteller in een auto. Je weet precies hoe hard je gaat en je weet exact hoeveel mijl je hebt afgelegd.
Werking
Het GPS-systeem werkt op basis van een netwerk van satellieten. Het systeem (GPS) maakt gebruik van 32 satellieten die elk in zes elliptische banen rond de aarde cirkelen. Vanaf elke plaats op aarde zijn minstens 4 satellieten zichtbaar.
Positie
De GPS bepaalt de positie van de waarnemer op aarde door het berekenen van de afstanden tussen de satellieten boven de horizon en de waarnemer.
Afkortingen en begrippen
Waypoint
Een waypoint is een geografische positie die je kunt invoeren en die vervolgens opgeslagen wordt in het geheugen van de GPS.
XTE
De Cross Track Error geeft aan hoeveel je van de berekende koerslijn bent afgeweken.
COG
De Course Over Ground is de werkelijke koers die je vaart. Die kan behoorlijk veel afwijken van de kompaskoers (zie .... voor meer uitleg). Je vaart bijvoorbeeld met een snelheid van 3 knopen en je hebt een dwarsstroom van 3 knopen. Het verschil tussen de koers over de grond (COG) en de kompaskoers (KK) is dan 45°.
SOG
De Speed Over Ground is de werkelijke snelheid die je hebt ten opzichte van de grond.
DST
De DiSTance is de afstand tot het eerstvolgende waypoint.
De Estimated Time of Arrival is de verwachte aankomsttijd, gebaseerd op de gemiddelde snelheid over de grond.
Elektronische plotters en digitale kaarten
Een elektronische plotter is een navigatiesysteem zoals we ook in de auto gebruiken. De GPS is gekoppeld aan een digitale kaart en je ziet jezelf op het scherm over de kaart varen. Lange tijd werd er gediscussieerd over de vraag in hoeverre digitale kaarten en plotters de papieren kaarten, kompas en log kunnen vervangen. In de beroepsvaart is het gebruik van elektronische plotters en digitale kaarten, mits aan een groot aantal voorwaarden is voldaan, toegestaan. Dat betekent niet dat op de zeevaartschool het vak navigeren is afgeschaft. Gedegen kennis van de klassieke navigatie met kaart, kompas en log is en blijft erg belangrijk. Het is ook nog steeds een zeer belangrijk onderdeel van het VB 2-examen.