Optische tekens

Definities

Voer de voorgeschreven navigatieverlichting in het donker. Als het zicht overdag slecht is, moeten de voor de nacht voorgeschreven lichten ook worden gevoerd wanneer het zicht dat vereist. Controleer voor vertrek of de lichten werken en vanuit de juiste richting zichtbaar zijn.

Boordlichten

Het groene boordlicht staat aan stuurboord en het rode aan bakboord. Elk licht is zichtbaar over 112,5°: van recht vooruit tot 22,5° achter dwars aan die kant van het schip. Samen bestrijken de boordlichten dezelfde sector van 225° als het toplicht.

Toplicht

Een toplicht is een wit licht in de lengteas van het schip, zichtbaar over 225°: van recht vooruit tot 22,5° achter dwars aan iedere zijde. Voor grote motorschepen is dit een krachtig licht. Bij een alleenvarend groot motorschip staat het toplicht op het voorschip en staan de boordlichten ten minste 1 meter lager. Het schip mag achterop een tweede toplicht voeren, hoger dan het voorste. De stand van deze lichten helpt je de richting van het schip te herkennen.

Heklicht

Een heklicht is een wit licht aan de achterkant van het schip. Het is zichtbaar over een sector van 135°: vanaf recht achteruit 67,5° naar bakboord en 67,5° naar stuurboord.

Kleine schepen

Standaard navigatieverlichting

Kleine open motorboten korter dan 7 meter en maximaal 13 km/uur

Kajuitmotorboten (tot 20 meter)

De standaard navigatieverlichting bestaat uit een combinatie van een toplicht, een heklicht en een boordlicht aan bakboord en stuurboord. Deze lichten kunnen allemaal een verschillende kleur hebben, die helpen met onderscheiden.

• Toplicht: een wit licht dat van voren gezien over een sector van 225° schijnt.
• Boordlichten: een rood licht aan bakboord en een groen licht aan stuurboord. Deze lichten schijnen van voren gezien 112,5°.
• Heklicht: een wit licht dat van achteren gezien over een sector van 135° schijnt.
• Rondom schijnend licht: een licht dat over 360° schijnt. De kleur van dit licht is afhankelijk van de situatie.

Grote motorschepen

Een alleenvarend groot motorschip voert ’s nachts een toplicht op het voorschip, een rood boordlicht aan bakboord, een groen boordlicht aan stuurboord en een wit heklicht. Een tweede toplicht achterop is toegestaan als dit hoger staat dan het voorste.

Wordt een groot motorschip geassisteerd, dan voert het overdag een gele bol op het voorschip. Voor een zeegaand schip is deze bol toegestaan maar niet verplicht. ’s Nachts blijft de hier genoemde verlichting voor het grote motorschip van toepassing.

Snelle schepen

Een snel schip is een groot motorschip dat sneller dan 40 km/uur ten opzichte van het water kan varen. Naast de overige voorgeschreven tekens voert het overdag én ’s nachts twee gele krachtige rondom schijnende lichten die snel flikkeren. Ze staan recht boven elkaar. De afbeeldingen tonen hoe je deze twee gele lichten vanuit verschillende richtingen herkent.

Samenstellen

Een samenstel kan een sleep, een duwstel of een gekoppeld samenstel zijn. De voorgeschreven lichtbeelden helpen je de soort, lengte en breedte te herkennen. De verlichting geeft geen algemene voorrang: kijk steeds naar de regels voor de concrete ontmoeting. Een snel schip moet volgens artikel 6.02 BPR andere schepen voorrang verlenen.

Sleep combinatie

Motorschip dat andere boten sleept

Gesleepte boot

Een sleep kan uit een of meer motorschepen met daarachter gesleepte schepen bestaan. De kabel tussen de schepen kan slecht zichtbaar zijn. Herken daarom het hele samenstel en vaar niet tussen sleper en gesleepte schepen door.

• Bij een sleep met grote schepen voert de sleper twee witte toplichten boven elkaar, boordlichten en achterop een geel sleeplicht in plaats van een wit heklicht.
• Zijn er meerdere slepers die niet in kiellinie varen, of assisteren meerdere motorschepen samen een groot motorschip, duwstel of gekoppeld samenstel, dan voeren zij elk drie witte toplichten boven elkaar.
• Een groot gesleept schip voert een wit rondom schijnend licht. Is een sleeplengte langer dan 110 meter, dan voert die lengte er twee: voorop en achterop.
• De grote schepen van de laatste sleeplengte voeren daarnaast een wit heklicht. Bij meer dan twee schepen naast elkaar gelden bijzondere regels voor de buitenste schepen.

Overdag voert de sleper een gele cilinder met aan beide uiteinden een witte en daarnaast een zwarte band. Grote gesleepte schepen voeren een gele bol. Voor bepaalde gesleepte zeegaande schepen en kleine schepen gelden andere lichtregels.

Een zichtbaar heklicht is geen garantie dat je veilig achterlangs kunt varen. Beoordeel de positie van het hele samenstel, eventuele kabels en de vrije ruimte.

Duw combinatie

Een duwstel herken je ’s nachts aan de verdeling van lichten over het hele samenstel:

• Op het voorste schip, of het meest aan bakboord gelegen voorste schip, staan drie witte toplichten in een gelijkzijdige driehoek met de punt omhoog.
• Andere schepen die van voren over hun volle breedte zichtbaar zijn, voeren een enkel toplicht.
• De boordlichten staan op het breedste gedeelte van het duwstel, op of zo dicht mogelijk bij de duwboot: rood aan bakboord en groen aan stuurboord.
• Op de duwboot staan drie witte heklichten naast elkaar. Andere schepen die van achteren over hun volle breedte zichtbaar zijn, voeren waar voorgeschreven een aanvullend heklicht.

Is de grootste lengte maximaal 110 meter én de grootste breedte maximaal 12 meter, dan wordt het duwstel voor deze lichtregels behandeld als één motorschip van dezelfde afmetingen. Voor een geassisteerd duwstel en twee duwboten naast elkaar gelden aanvullende regels.

Gekoppeld samenstel

Bij een gekoppeld samenstel liggen schepen langszij aan elkaar vast. Voor een samenstel van grote schepen gelden ’s nachts de volgende basisregels:

• Elk schip voert voorop een toplicht. Een schip dat geen motorschip is, mag daarvoor in de plaats een wit rondom schijnend licht voeren.
• De boordlichten staan aan de buitenzijden van het hele samenstel: rood aan bakboord en groen aan stuurboord.
• Elk schip voert achterop een heklicht.

Zo kun je de volle breedte beter herkennen. Voor onder meer assistentie, een meegevoerd zeegaand schip en een samenstel langer dan 140 meter gelden aanvullende of afwijkende regels. Neem deze basisregels niet zonder meer over voor een samenstel van alleen kleine schepen.

Zeilschepen

De verlichting van zeilschepen is net anders dan de standaard navigatieverlichting van een motorschip. Het belangrijkste verschil is dat ze geen wit toplicht hebben. Op deze manier kun je zien dat het een zeilschip is, wat belangrijk kan zijn voor de voorrangsregels.

Er zijn twee type zeilschepen, namelijk kleine en grote zeilschepen. Groote zeilschepen voeren andere verlichting dan kleine zeilschepen.

Kleine zeilschepen

Kleine zeilschepen voeren de volgende verlichting:

• Rood en groene boordlichten aan bakboord en stuurboord.
• Een wit heklicht. Deze lichten kunnen losse lichten zijn of gecombineerd in een driekleurenlicht in of nabij de masttop.

Klein zeilschip korter dan 7 meter

Een klein zeilschip korter dan 7 meter mag in plaats van boordlichten en een heklicht een wit rondom schijnend licht voeren. Bij het naderen van een ander schip moet het bij gevaar voor aanvaring bovendien een tweede wit licht tonen om de aandacht te trekken.

Grote zeilschepen

Een groot zeilschip voert ’s nachts rode en groene boordlichten, een wit heklicht en bij de masttop twee rondom schijnende lichten boven elkaar: rood boven groen. Het voert geen wit toplicht zolang het uitsluitend op zijn zeilen vaart. De algemene gele kegel hoort niet bij deze lichtregel. Gebruikt het schip tegelijk de motor voor de voortbeweging, dan geldt het als motorschip en voert het overdag een zwarte kegel met de punt naar beneden.

Zeilschepen met motor

Een zeilschip dat ook de motor gebruikt, geldt als motorschip. In het donker voert het daarom de navigatieverlichting voor een motorschip: een toplicht, boordlichten en een heklicht. Een driekleurenlicht voor een zeilschip is dan niet voldoende.

Overdag voert een klein schip dat tegelijk zeilt en de motor gebruikt een zwarte kegel met de punt naar beneden, zo hoog mogelijk op een goed zichtbare plaats.

Kleine motorschepen

Een alleenvarend klein motorschip voert een toplicht, boordlichten en een heklicht. Het toplicht kan op dezelfde hoogte als de boordlichten staan, ten minste 1 meter ervoor. Bij de andere uitvoering staat het toplicht ten minste 1 meter hoger dan de boordlichten. Die boordlichten mogen naast elkaar of in één lantaarn bij de boeg staan. In deze hogere uitvoering mag één wit rondom schijnend licht het toplicht en heklicht vervangen.

Alleen een alleenvarend klein open motorschip dat korter is dan 7 meter en niet sneller kan varen dan 13 km/uur ten opzichte van het water, mag volstaan met één wit rondom schijnend licht. Langzamer varen met een snellere boot voldoet niet aan deze uitzondering.

Een klein schip dat wordt gesleept of langszij wordt voortbewogen, voert zelf een wit rondom schijnend licht. De bijboot van een schip is daarvan uitgezonderd. Een klein motorschip dat alleen kleine schepen sleept of langszij voortbeweegt, voert de normale verlichting van een klein motorschip.

Roeiboten

Ook een kleine roeiboot of kano moet in het donker verlichting voeren: een wit rondom schijnend licht. Dat maakt je boot zichtbaar vanuit alle richtingen. Voor deze kleine, door spierkracht voortbewogen schepen zijn boordlichten en een heklicht niet voorgeschreven.

Een groot motorschip vanaf bakboord herkennen

Vanaf de bakboordzijde zie je het rode boordlicht en het witte toplicht. Het groene boordlicht hoort bij de stuurboordzijde en is vanuit deze kijkrichting niet zichtbaar. Gebruik het lichtbeeld om de richting van het schip te beoordelen. Een lichtbeeld alleen zegt nog niet dat je veilig vóór of achter het schip kunt oversteken.

Gele ruit op een kort passagiersschip

Een varend passagiersschip met een romplengte van minder dan 20 meter voert overdag een gele ruit. Het teken staat op een geschikte plaats en zo hoog dat het van alle zijden zichtbaar is. De bevoegde autoriteit kan vaarwegen aanwijzen waar deze verplichting niet geldt; het ontbreken van de ruit bewijst dus niet op zichzelf dat het geen passagiersschip is.

In het BPR is een passagiersschip een schip dat meer dan 12 passagiers mag vervoeren. Zo’n schip valt niet onder de gewone definitie van een klein schip, ook als de romp korter is dan 20 meter. Herken je bij een tegenligger of oploper de gele ruit, beoordeel dan de juiste scheepscategorie én de soort ontmoeting. Het teken geeft geen onbeperkte voorrang bij iedere manoeuvre.

Blauwe tekens voor bepaalde gevaarlijke stoffen

Een schip dat volgens de voorschriften bepaalde gevaarlijke stoffen vervoert, toont in het donker één, twee of drie blauwe rondomschijnende lichten boven elkaar. Overdag zijn dat evenveel blauwe kegels met de punt naar beneden. Eén teken hoort bij brandbare stoffen, twee bij stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid en drie bij ontplofbare stoffen. Deze tekens zijn een aanvulling op de overige voorgeschreven verlichting.

Bescherming tegen hinderlijke waterbeweging

Een schip of drijvend bouwsel dat volgens artikel 3.29 tegen hinderlijke waterbeweging beschermd mag worden, kan in het donker een rood rondomschijnend licht boven een wit rondomschijnend licht tonen. Overdag is het teken rood boven wit op een bord of vlag. Verminder tijdig vaart en voorkom golven en zuiging. Verwar rood boven wit niet met rood-wit-rood.

Beperkt manoeuvreerbaar door werkzaamheden

Een varend schip dat door werkzaamheden in het vaarwater beperkt kan uitwijken en daardoor gevaar kan veroorzaken, voert volgens artikel 3.34 overdag drie zwarte dagtekens boven elkaar: bol, ruit, bol. In het donker zijn dat drie rondomschijnende lichten: rood, wit, rood. Deze tekens komen bij de overige voorgeschreven scheepsverlichting. Beperkt manoeuvreerbaar door werkzaamheden is iets anders dan alleen diep geladen zijn.