Overige vaarregels

Een schip mag een ander schip alleen voorbijlopen als het zeker is dat dit veilig kan gebeuren. Grote schepen die worden opgelopen door andere grote schepen, en kleine schepen die worden opgelopen, moet het voorbijlopen, voor zover nodig en mogelijk, gemakkelijk maken. Het moet snelheid verminderen, indien dit nodig is om het voorbijlopen zonder gevaar en in zo kort mogelijke tijd te laten verlopen zonder dat de andere scheepvaart daar last van heeft.

Hinderlijke golfslag

Het BPR legt er op meerdere plekken extra nadruk op: veroorzaak geen hinderlijke golfslag. Ook als dat niet specifiek wordt aangegeven met borden, lichten of andere seinen.

Afstand houden bij blauwe kegels

Blauwe kegels overdag en blauwe rondom schijnende lichten in het donker wijzen op vervoer van bepaalde gevaarlijke stoffen. Eén teken hoort bij brandbare stoffen, twee bij stoffen die schadelijk zijn voor de gezondheid en drie bij ontplofbare stoffen. De tekens staan boven elkaar; de kegels wijzen naar beneden.

Als pleziervaarder mag je normaal geen ligplaats nemen binnen 10 meter van een schip met één blauw teken, binnen 50 meter bij twee tekens en binnen 100 meter bij drie tekens. Dit zijn afstanden voor ligplaats nemen, geen algemene passeerafstanden. Bijzondere wettelijke uitzonderingen en verkeersaanwijzingen kunnen van toepassing zijn.

Voor samen schutten gelden afzonderlijke regels. Bij een schip met één blauw teken is voor een gewone plezierboot in de sluis een zijwaartse afstand van ten minste 10 meter vereist. Bij twee of drie tekens mag een gewone plezierboot niet tegelijk met dat schip worden geschut. Volg de aanwijzingen van de sluisbediening.

Een vertrekkende veerpont

Een klein schip moet voorrang verlenen aan een veerpont die vertrekt, keert of het vaarwater oversteekt. Kijk daarom ruim op tijd naar de pont en verminder zo nodig vaart. Op stromend water kun je snel dichterbij komen dan je verwacht. De pont moet zelf ook controleren dat vertrekken, keren of oversteken zonder gevaar kan.

Drijvende werktuigen veilig passeren

Bij werk in het vaarwater bepaalt het teken aan iedere zijde of je daar langs mag. Twee groene ruiten overdag of twee groene lichten boven elkaar in het donker markeren de vrije zijde. Een rode bol overdag of één rood licht in het donker markeert de gesloten zijde.

Wil het werktuig ook bescherming tegen waterbeweging, dan zie je aan de vrije zijde een rood-wit bord, met rood boven wit. In het donker staan daar een rood en een wit licht boven elkaar, rood boven wit. De gesloten zijde heeft dan een rood bord of een rood licht. Ook wanneer aan beide kanten fysiek ruimte lijkt te zijn, kies je de toegestane kant.

Verminder je snelheid tijdig, maar blijf snel genoeg om veilig te sturen. Houd zo veel mogelijk afstand en voorkom hinderlijke golfslag en zuiging. Een werktuig kan verankerd zijn: vaar niet over ankerkabels en houd rekening met de boeien die gevaarlijke ankers markeren.

Duiker te water

Een schip dat bij het duiken wordt gebruikt, toont de internationale seinvlag A of een stijve replica daarvan. De vlag is wit aan de stokzijde en blauw met een zwaluwstaart aan de vrije zijde. In het donker moet het teken duidelijk verlicht zijn; het kan ook bij duiken vanaf de wal worden getoond.

Blijf zo ver mogelijk uit de buurt en verminder tijdig snelheid, zodat je geen hinderlijke waterbeweging veroorzaakt en veilig kunt blijven sturen. Neem geen vaste kleine straal rond de vlag aan als grens waarbuiten het veilig is: duikers kunnen zich onder water verplaatsen.

Keren en vertrekken: eerst veilig manoeuvreren

Controleer vóór het keren of vertrekken of je de manoeuvre zonder gevaar kunt uitvoeren. Een groot schip mag hierbij medewerking verlangen van andere schepen. Een klein schip moet bij het keren of vertrekken voorrang verlenen aan een groot schip. Dat ontslaat het grote schip niet van de plicht om veilig te manoeuvreren.

Ook kleine schepen kunnen medewerking vragen

Bij keren en vertrekken mag een klein schip medewerking verlangen van een ander klein schip. Het mag dat niet op grond van deze regels verlangen van een groot schip: het kleine schip moet juist voorrang verlenen aan het grote. Medewerking kan betekenen dat je tijdig ruimte maakt of je snelheid aanpast. Neem nooit aan dat de ander je al heeft gezien.

Een haven of nevenvaarwater in- of uitvaren

Controleer ook bij het in- of uitvaren van een haven of nevenvaarwater of dat zonder gevaar kan. Voor medewerking en klein tegenover groot kent het BPR dezelfde basisverdeling: een groot schip mag medewerking verlangen van andere schepen, een klein schip van andere kleine schepen. Een klein schip verleent hierbij voorrang aan een groot schip. Bij havenmondingen gelden bovendien afzonderlijke regels voor de stuurboordszijde van een lateraal gemarkeerd hoofdvaarwater en voor verkeerstekens. Kijk dus ook naar de situatie en de tekens bij de monding.

Herken de seinen bij manoeuvres

Een groot schip kan met de volgende seinen zijn voorgenomen manoeuvre aangeven. De richting stuurboord of bakboord geldt vanuit dat schip. De seinen voor keren en voor havens of nevenvaarwateren staan in de afdelingen D en E van bijlage 6 BPR. Een klein schip mag deze bijzondere manoeuvreerseinen niet geven; leer ze wel herkennen. De algemene koersseinen van één of twee korte stoten staan in afdeling A en mag je als klein schip zo nodig wel geven. Bij vertrek kan zo’n algemeen koerssein de daaropvolgende koerswijziging aangeven; het is geen apart vertreksein.

Naast elkaar op gelijke hoogte varen

Je mag alleen naast een ander schip op gelijke hoogte varen als daarvoor genoeg ruimte is en dit geen hinder of gevaar voor de scheepvaart veroorzaakt. Kijk ook naar tegenliggers en schepen die willen voorbijlopen. Alleen willen praten met de andere bemanning is geen reden om de vaarweg te blokkeren.

Een gemarkeerd hoofdvaarwater binnenvaren

Vaar je een lateraal gemarkeerd hoofdvaarwater binnen vanuit een haven of een niet lateraal gemarkeerd nevenvaarwater? Dan verleen je voorrang aan schepen die op het hoofdvaarwater langs de laterale markering de stuurboordszijde volgen. Dat geldt ook als jij een groot schip hebt en het schip op het hoofdvaarwater klein is. De bijzondere regel gaat dus over het binnenvaren van het hoofdvaarwater.

Kom je juist vanuit een nevenvaarwater dat zelf ook lateraal gemarkeerd is, dan geldt deze bijzondere bepaling niet. Beoordeel de ontmoeting dan volgens de overige toepasselijke regels voor de havenmonding. Maak van de gemarkeerde stuurboordszijde geen onbeperkte regel die bij iedere havenmanoeuvre automatisch voorgaat.

Bord B.9 bij een havenuitgang

Staat bij de uitmonding van een haven of nevenvaarwater bord B.9, dan moet een schip dat daaruit komt voorrang verlenen aan schepen op het hoofdvaarwater. Deze verplichting gaat vóór de eerdere basisregels bij de havenmonding. Ook een groot uitvarend schip verleent dan voorrang aan een klein schip op het hoofdvaarwater; het gaat hier niet alleen om schepen die de gemarkeerde stuurboordszijde volgen.

Een koerswijziging na het oversteken

Een gewone koerswijziging is iets anders dan keren. Geef je na het oversteken zo nodig een algemeen koerssein, dan betekent één korte stoot stuurboord uit en betekenen twee korte stoten bakboord uit. Een lange stoot gevolgd door één of twee korte stoten kondigt juist keren aan. Gebruik een keer-sein dus niet als algemene aankondiging van elke bocht na het oversteken. De drie lange stoten voor het oversteken zelf staan in de seintabel hierboven.

Afstand houden tijdens het varen

Houd tijdens het varen ten minste 50 meter afstand van een schip, duwstel of gekoppeld samenstel met twee of drie blauwe kegels of de overeenkomstige blauwe lichten. De uitzondering op deze 50-meterregel is het daadwerkelijk voorbijlopen of het voorbijvaren op tegengestelde koers. Dat is geen vrijbrief om onveilig dichtbij te komen. De regel gaat niet over ligplaats nemen: daarvoor staan hierboven andere afstanden. Zij geldt ook niet automatisch voor ieder schip met slechts één blauw teken.

Afstand tot een mijnenopruimingsschip

Een mijnenopruimingsschip dat de voorgeschreven tekens voor deze werkzaamheden voert, nader je zo mogelijk niet tot minder dan 1000 meter. Zoek tijdig een veilige route op ruime afstand.

Langszij komen en meevaren in het kielzog

Wil je langszij een varend schip of varend drijvend voorwerp komen, eraan vastmaken of je in zijn kielzog laten meevoeren? Daarvoor heb je uitdrukkelijke toestemming van de schipper nodig. Alleen dicht achter een ander schip gaan varen is dus geen manier om stilzwijgend toestemming te krijgen. Voor schepen van ambtenaren die toezicht houden of opsporing verrichten geldt deze toestemmingsplicht niet.

Laat geen anker, kabel of ketting slepen

Tijdens het varen mag je geen anker, kabel of ketting laten slepen. Bij het verplaatsen op een ligplaats of het uitvoeren van een manoeuvre geldt een uitzondering. Die uitzondering geldt niet binnen 100 meter van een brug, sluis, stuw, veerpont of drijvend werktuig in bedrijf. Zij geldt evenmin in een vak of op een plaats met bord A.6. Dit bord verbiedt ankeren en het laten slepen van ankers, kabels en kettingen.

Met de stroom mee: gebruik voortstuwing

Je mag je niet alleen door de stroom laten meedrijven zonder een middel tot voortbeweging te gebruiken. Gebruik bijvoorbeeld je motor, zeilen of roeispanen. Een motor aan boord hebben is niet hetzelfde als hem gebruiken.

Golfslag: waar verminder je vaart?

Verminder je snelheid ruim vóór een havenmond, bij gemeerde schepen en laad- of losplaatsen, bij gebruikelijke ligplaatsen en bij een veerpont in bedrijf. Doe dit ook waar bord A.9 hinderlijke waterbeweging verbiedt. Voorkom schade door golven en zuiging, maar houd genoeg vaart om veilig te kunnen sturen. Wacht dus niet tot je al naast het kwetsbare schip bent.

Kleine schepen op aangewezen drukke vaarwegen

Op bepaalde drukke vaarwegen stelt artikel 9.04 BPR aanvullende eisen aan kleine schepen. Kijk naar de precieze vaarwegenlijst: de motorplicht verwijst naar bijlage 15 onder a, terwijl de radarreflectorplicht bij slecht zicht naar bijlage 15 onder b verwijst. Die lijsten kun je niet zomaar onderling vervangen.

Een schip dat is bestemd voor voortbeweging door spierkracht en ook daadwerkelijk zo wordt gebruikt, is op deze vaarwegen uitgezonderd van de motorplicht. Die uitzondering geldt niet op de vaarweg ten westen van de sluizen te IJmuiden; daar kan de bevoegde autoriteit ontheffing verlenen. De uitzondering voor spierkracht neemt de andere voorschriften uit artikel 9.04 niet weg.

Een radarreflector helpt anderen om je op hun radar te zien. Hij vervangt geen radarinstallatie en geeft geen toestemming om bij slecht zicht door te varen waar je op radar moet varen. Lees daarvoor ook de les Radar en slecht zicht.